Το νησί των Φαιάκων δεν είναι μόνο γνωστό για την ιστορία και την αρχιτεκτονική του. Η Κέρκυρα διαθέτει τεράστια μουσική παράδοση και πολιτισμό, γεγονός που αποδεικνύεται από τους ίδιους τους κάτοικους του νησιού. Ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού της Κέρκυρας ασχολείται ενεργά με την μουσική και ιδιαίτερα με τις φιλαρμονικές, εταιρίες και ενώσεις που προσφέρουν μουσική εκπαίδευση εδώ και εκατοντάδες χρόνια.
Η ενασχόληση των Κερκυραίων με τη μουσική ξεκίνησε εδώ και πολλούς αιώνες, κατά την περίοδο της ενετοκρατίας. Πιο συγκεκριμένα οι Ιταλοί διέδωσαν το πάθος για την όπερα, το τραγούδι και τη κλασική μουσική, ενώ οι Κερκυραίοι από τη μεριά τους, αγάπησαν τη ψυχαγωγία αυτή, παρακολουθώντας όπερες και ακούγοντας συναυλίες. Στη συνέχεια οι Βρετανοί εισήγαγαν και στο νησί της Κέρκυρας τις πολεμικές μπάντες, σώματα μουσικών με στολές που παιάνιζαν στρατιωτικά εμβατήρια. Οι μπάντες αυτές έγιναν άμεσα αγαπητές από τους Κερκυραίους, καθώς είχαν την ευκαιρία να ακούν την μουσική που τόσο τους άρεσε ακόμη και στον δρόμο. Παρόλα αυτά με μια απόφαση της Βασίλισσας Βικτωρίας το 1838 απαγορεύτηκε οι θρησκευτικές τελετές να συνοδεύονται από μουσικά σώματα. Αυτή ήταν μια από τις βασικές αφορμές ώστε οι Κερκυραίοι να ασχοληθούν ενεργά με την μουσική, ιδρύοντας τότε, την πρώτη φιλαρμονική εταιρία.
Η Φιλαρμονική Εταιρία Κέρκυρας ή αλλιώς Παλαιά Φιλαρμονική ιδρύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου του 1840 και αποτελεί τον παλαιότερο μουσικοεκπαιδευτικό οργανισμό της Ελλάδας. Η Παλαιά Φιλαρμονική έδωσε και δίνει μέχρι και σήμερα τη δυνατότητα σε πλήθος κατοίκων του νησιού να μάθουν μουσική και να αποκτήσουν γνώσεις, και εμπειρίες εντελώς δωρεάν. Δεν θα πρέπει βέβαια να παραλείψουμε να αναφέρουμε πως ο πρώτος «καλλιτεχνικός διευθυντής» της φιλαρμονικής υπήρξε ο Νικόλαος Χαλικιόπουλος Μάντζαρος, ο συνθέτης του εθνικού ύμνου της Ελλάδος, ενώ πολλές ακόμη μεγάλες προσωπικότητες όπως ο Σπύρος Σαμάρας και ο Σπύρος Ξύνδας πέρασαν από τις τάξεις της.
Με την ολοένα και αυξανόμενη απήχηση της μουσικής στους κατοίκους της Κέρκυρας, δεν θα μπορούσε παρά να ιδρυθούν πολλές ακόμη φιλαρμονικές. Μια εξ’ αυτών είναι και η Φιλαρμονική Εταιρία Μάντζαρος. Η Μάντζαρος ιδρύθηκε το 1890 με πρώτο αρχιμουσικό τον Αναστάσιο Ρινόπουλο κι αποτελεί τη δεύτερη από τις τρεις φιλαρμονικές της πόλης της Κέρκυρας. Το τρίτο και τελευταίο μουσικό σώμα είναι η «Φιλαρμονική Ένωση Καποδίστριας», η οποία ιδρύθηκε το 1980 και με τη σειρά της παρέχει δωρεάν μουσική εκπαίδευση σε μικρούς και μεγάλους. Φυσικά πέρα από τις φιλαρμονικές τις πόλης, η Κέρκυρα έχει τη τύχη να διαθέτει μουσικά σώματα και στα χωριά, με τον αριθμό τους μάλιστα να ανέρχεται στα 15. Μερικές από τις σημαντικότερες φιλαρμονικές είναι η Φιλαρμονική Γαστουρίου «Ομόνοια», με έτος ίδρυσης το 1898, η Φιλαρμονική Κορακκιάνας «Σπύρος Σαμάρας», με έτος ίδρυσης το 1958 και ο «Φιλαρμονικός Σύλλογος Σκριπερού» που ιδρύθηκε το 1909. Έτσι ο συνολικός αριθμός των μουσικοεκπαιδευτικών σωμάτων στην Κέρκυρα φτάνει τους 18.
Βασικός στόχος των Φιλαρμονικών είναι η παροχή δωρεάν μουσικής παιδείας. Ταυτόχρονα δίνεται η ευκαιρία στους ερασιτέχνες μουσικούς να λάβουν μέρος σε συναυλίες, παρελάσεις ακόμη και διαγωνισμούς, ιδιαίτερα υψηλών προδιαγραφών. Βέβαια, ίσως η σημαντικότερη συνεισφορά των μπαντών είναι η συνοδεία σε θρησκευτικές τελετές και λιτανείες. Προφανές παράδειγμα αποτελεί το κατανυκτικό Πάσχα με τις ξεχωριστές μελωδίες, αλλά και οι λιτανείες προς τιμήν του Αγίου Σπυρίδωνα καθόλη τη διάρκεια του χρόνου.
Για να μπορέσουμε όμως να καταλάβουμε καλύτερα την απήχηση που έχουν οι Φιλαρμονικές στη Κέρκυρα, ακόμη και στη σημερινή μέρα, θα πρέπει να αναφερθούμε περιεκτικά και σε μερικά νούμερα. Πέρα από το μοναδικό στον κόσμο αριθμό των 18 φιλαρμονικών αξίζει να αναφερθούμε και στο ίδιο το έμψυχο δυναμικό. Ενδεικτικό είναι πως τις ημέρες του Πάσχα και οι τρεις φιλαρμονικές της πόλης διαθέτουν στις παρατάξεις τους εκατοντάδες άτομα, συνθέτοντας έτσι ένα μοναδικό θέαμα και φαινόμενο.
Η ιστορία των φιλαρμονικών και της μουσικής παράδοσης της Κέρκυρας είναι τόσο μεγάλη ώστε δεν μπορεί να περιληφθεί σε μόλις ένα άρθρο. Κάθε μουσικό σώμα έχει παίξει σημαντικό ρόλο στη συντήρηση της παράδοσης του νησιού και στην προσπάθεια μετάβασης στα σύγχρονα δεδομένα. Οι φιλαρμονικές της Κέρκυρας διαθέτουν πολλά χαρακτηριστικά που σίγουρα αξίζει να ανακαλυφθούν.
